Categories
ინოვაციები მარადმწვანე მოვლა

გაზონის სარწყავი სპრინკლერი

ბრენდი: Hozelock; ტიპი: ბაღის გამფრქვევი; შესაფერისია: გაზონისთვის და მცენარეებისთვის; ფართობი: 200 მ2; გამფრქვევი რაოდენობა: 17; მონტაჟი: მიწაზე ; გამოყენება: გარეთ ღია სივრცეში; მასალა: პლასტმასი, ალუმინი; ფერი: ყვითელი; წონა: 0,42 კგ;

Categories
მარადმწვანე

პალმა ციკასი

ციკასი (Cicas revoluta) ანუ საგოვანა საგოვანთა ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელია. ველურად,  გავრცელების ფართო არეალის მიუხედავად, მისი რიცხოვნობა ძალიან შემცირებულია და იშვიათად ნახულობენ. ბუნებაში შეიძლება შეხვდეთ იაპონიიდან მოყოლებული, მთელი სამხრეთ აზიის ტერიტორიაზე, აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპირო ზოლში და მადაგასკარზეც კი.

მარადმწვანე, ლამაზი ფორმის მცენარეა, რომელსაც ფორმის გამო პალმასაც უწოდებენ, თუმცა პალმას მხოლოდ გარეგნულად ჰგავს, კლასიფიკაციის მიხედვით კი შიშველთესლოვანია.

ჩვენს პირობებში, ძირითადად, საქოთნე მცენარედ ითვლება. ღია გრუნტში ხარობს ზღვისპირა რაიონებში, თბილ, ქარისაგან დაცულ ადგილებზე. მკაცრ ზამთარს, ამ პირობებშიც, ახალგაზრდა მცენარე მაინც ვერ უძლებს, ამიტომ ზამთარში შეფუთვა აუცილებელია. მოზრდილს ყინვა ასე ადვილად ვერ აზიანებს, თუმცა, უმჯობესია, მაინც შეიფთუოს.

ქოთანში მისი გამოზრდა ძნელი არ არის, თუმცა შესაფერის პირობებს მაინც მოითხოვს. ქოთანში ჩარგულმა საგოვანამ, ზამთრის გარდა, შეიძლება მთელი წელი გარეთ გაატაროს, გამოსაზამთრებლად კი დახურულ სივრცეში შემოაქვთ, სადაც გამათბობელი თუ არ იქნება, მზით მაინც გათბება და ტემპარატურა 4˚C-ზე ქვემოთ არ დაეცემა.

შენობაში ციკასს სჭირდება ნათელი ადგილი. ზაფხულის მწველი მზის სხივებისგან დაცული უნდა იყოს. ვერ იტანს ფესვებში წყლის ჩაგუბებას. მორწყვა ზაფხულში ზომიერი სჭირდება, ზამთარში კი, გარემოს ტემპერატურის მიხედვით, მინიმალური. ნიადაგის მიმართ მომთხოვნი არ არის, თუმცა ფხვიერი და ნოყიერი ურჩევნია. კარგად ხარობს მაღალი ტენიანობის პირობებში, ამიტომ ცხელ დღეებში შესხურება მოუხდება.

ციკასი ძალიან მგრძნობიარეა გადარგვის მიმართ, ამიტომ, გადარგვისას, ქოთნიდან ამოღებული მცენარე მიწის დაუშლელად გადაქვაქვს. ახალგაზრდა მცენარე 2-3 წელიწადში ერთხელ უნდა გადაირგას, ხნიერი კი იშვიათად, ან მიწის ზედაპირი უნდა გამოეცვალოს: მოვხსნით მიწის ზედა, გამოფიტულ ფენას და დავამატებთ ახალ, ნოყიერ მიწას.

ციკასის ერთი თავისებურებაა ის, რომ ახალი ფოთლები სეზონზე მხოლოდ ერთხელ ამოაქვს: გვიან გაზაფხულზე. ამ დროს სინათლე არ უნდა აკლდეს, რომ ფოთლები თავისუფლად გაიშალოს და დაგრეხილი ან ზრდადაუსრულებელი არ დარჩეს. ზრდისას კვებაც გაძლიერებული ესაჭიროება. ამიტომ, თუ ნოყიერ მიწაში არ გაქვთ ჩარგული, სასუქები ხელოვნურად მიაწოდეთ. ეცადეთ, რომ კალიუმის შემცველობა სასუქში მაღალი არ იყოს.ციკასი არ არის სწაფადმზარდი მცენარე. არც ადვილად მრავლდება. ჩვენს პირობებში მრავლდება მხოლოდ ძირიდან ამონაყრით. შვილეულ მცენარეს დედას მოაცილებენ მაშინ, როცა საკუთარი ფესვი ექნება განვითარებული. ამას კი რამდენიმე წელი სჭირდება. ახალგადარგულ მცენარეს განსაკუთრებულ მოვლას და პირობებს არ მოითხოვს.

Categories
მარადმწვანე

კიპარისი

კვიპაროსი (Cupresus) კვიპაროსისებრთა ოჯახის წიწვოვანი ხეა. ამ გვარის სხვადასხვა სახეობა სხვადასხვა კონტინენტის წარმომადგენელია. სახეობების მიხედვით, მეტნაკლებად, განსხვავებულ პირობებში ხარობენ. კვიპაროსის ყველა სახეობა მზის მოყვარულია, კარგად განვითარებული ფესვთა სისტემა ახასიათებს და მავნებელ-დაავადებების მიმართ ყველაზე მეტი მდგრადობა, სხვა წიწვოვნებთან შედარებით. ე. ი. კვიპაროსი ერთ-ერთი ყველაზე უპრეტენზიო მცენარეა მოვლის მხრივ. თითქმის ყველა სახეობა

მაღალი, ძლიერი ხეებია. წიწვები ქერქლისებური აქვთ, გირჩები კი ბურთისებრ მრგვალი. მისი მერქნიდან კი ფისის დენა არ ხდება, თუ ძალით არ დაზიანდა.

კვიპაროსის რბილ და მსუბუქ მერქანს ადამიანი უძველესი დროიდან იყენებდა სამშენებლოდ. სოლომონის ტაძრის იატაკი კვიპაროსის ხის ყოფილა. ეგვიპტეში მისგან სარკოფაგებს ამზადებდნენ. ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ნოემ კიდობანი კვიპაროსისგან ააგო. ჩვენში ყვლაზე ხშირად შეხვდებით მარადმწვანე კვიპაროსს (C. Sempervirens), რომელიც ხმელთაშუა ზღვის აუზიდანაა წარმოშობით. რადგან ამ სახეობას ლათინურად  მარადმწვანე ჰქვია, არ ნიშნავს, რომ სხვა სახეობებს წიწვი სცვივა. იგი კარგად ეგუება საქართველოს ბარის პირობებს და უხსოვარი დროიდან იზრდება. ეს სახეობა ორი ფორმით გვხვდება: პირამიდული და ჰორიზონტალური. ისინი მხოლოდ ფორმით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან: ერთს ვიწრო ვარჯი აქვს, ხის ტანის გასწვრივ მზარდი ტოტებით; მეორეს კი ტოტები გაშლილი,

ტანის პერპენდიკულარულად ეზრდება. წიწვები მუქი მწვანე ფერისაა, სუსტი სურნელით. ახასიათებს პერიოდული ცვენა როგორც ქერქლის, ისე პატარა ტოტების. ამ სახეობის კვიპაროსების ქვეშ ყოველთვის ნახავთ ჩამოცვენილი ქერქლისა და ტოტების მშრალ ფენას, რომელიც სხვა მცენარეების გახარებას ხელს უშლის. ამიტომ, მის ქვეშ სხვა მცენარe, როგორც წესი, ვერ იზრდება. მაადმწვანე კვიპაროსის ორივე ფორმა სიმშრალის კარგი ამტანია. ხანმოკლე პერიოდით ძლიერ ყინვებსაც ადვილად უძლებს, -25C˚-მდე. ნიადაგის მიმართ სრულიად უპრეტენზიოა, მხოლოდ ზედმეტ წყალს ვერ იტანს, ლპება. ფესვის მთავარი ღერძი ხრახნისებრი ფორმისაა, არც ისე ღრმად ჩადის მიწაში, გვერდითი ფესვები კი ჰორიზონტალურად, ბადესავით ფარავს მიწის ზედა ფენას. ასეთი ძლიერი მოჭიდების გამო ქარსაცავ ზოლებში გამოიყენება, მხოლოდ სხვა მცენარეებთან შერეულ ზოლებში. ფხვიერ, მშრალ ნიადაგზე მზარდ, ცალკე მდგომ კვიპაროსს ძლიერი ქარი ზოგჯერ ერევა და ფესვებიანად აქცევს. სხვა სახეობებიდან ჩვენში კულტივირებულია და კარგი ზრდით ხასიათდებიან: არიზონის, ლუზიტანური, ჰიმალაის კვიპაროსები. მათ უფრო ძლიერი ფესვთა სისტემა აქვთ და ძლიერი ქარებისაც არ ეშინიათ. არიზონისა და ჰიმალაის კვიპაროსები მარადმწვანე სახეობაზე მეტად სიცივის ამტანები არიან. ლუზიტანური გვალვას ვერ იტანს, მისგან კვიპაროსის ძვირადღირებულ ეთერეთს ამზადებენ. არიზონის კვიპაროსი წლის ცივ სეზონებში სურნელოვანია.

კვიპაროსების სახეობებიდან მრავალი ჯიშია გამოყვანილი. ისინი სახეობებისგან ზრდის ფორმით ან ფერით განსხვავდებიან. არის ვერცხლისფერი, ოქროსფერშერეული, ვიწრიპირამიდული ფომის ან დაბალმზარდი კულტივარები. აღნიშვნის ღირსია ე. წ. ლიმონის კვიპაროსი Cupressus macrocarpa-ს ანუ მექსიკური კვიპარროსის კულტივარი, რომელიც ციტრუსის არომატით გამოირჩევა. იგი შედარებით მცირე ზომის იზრდება და ქოთნის პირობებსაც ეგუება, სხვა სახეობებისგან განსხვავებით. სითბოს

მოყვარული მცენარეა და აღმოსავლეთ საქართველოს პირობებში, მკაცრ ზამთარში, ადვილად ზიანდება ყინვებით, დასავლეთის რბილ კლიმატს კი ადვილად იტანს და კარგად იზრდება. ქოთანში მოზარდი, ზამთარში, უმჯობესია, დახურულ სივრცეში შემოვიტანოთ, თუმცა, გათბობა არ დასჭირდება და დადებით ტემპერატურაზე, მზიან ადგილას ადვილად გამოიზამთრებს. კვიპაროსის სახეობები ადვილად მრავლდება თესლით. მისი გირჩი მეორე წელს მწიფდება. სექტემბერ ოქტომბერში მწვანე ფერიდან მუქ,მერქნის ფერში იწყებს გადასვლას და გახსნას, რა დროსაც თესლი იპნევა. სწორედ ამ დროს ხდება მისი მოგროვება. გირჩებს წყვეტენ და მშრალ ადგილზე ალაგებენ, თავისით დამსკდარი საგდულებიდან გადმოპნეულ თესლს ინახავენ და გაზაფხულზე თესავენ. აღმოცენებისუნარიანობა ძალიან მაღალია. კულტივარები, ნიშან-თვისებების შესანარჩუნებლად, უმჯობესია გამრავლდეს კალმით. ამ შემთხვევაში გახარების შესაძლებლობა შედარებით ნაკლებია, მაგრამ ახალი მცენარე დედის თვისებებს ინარჩუნებს.

საპატრიარქოს დეკორატიული მებაღეობის

საზოგადოებრივი კოლეჯის პედაგოგი და სამების

საპატიარქო ტაძრის მებაღე მაია ქურდაძე

Categories
მარადმწვანე

ოლეანდრა

ოლეანდრი Nerium oleander ევრაზიის სუბტროპიკული ზონის მარადმწვანე, ხეშეშფოთლიანი დიდი ბუჩქი ან პატარა ხეა. ბუნებრივად მისი ყვავილი ვარდისფერია, ზოგჯერ თეთრი. ყვავის უხვად მთელი ზაფხულის განმავლობაში, რაც მისი მთავარი დეკორატიული ღირსებაა. გამოყვანილია კულტივარები სხვადასხვა შეფერილობით: თეთრი, კრემისფერი, ატმისფერი, ვარდისფერისა და წითლის სხვადასხვა ტონებით. არის როგორს სადა, ისე ბუთხუზაყვავილიანი ჯიშები.

ოლეანდრი სითბოს მოყვარული მცენარეა. ზამთრის ხანმოკლე ყინვას კარგად უძლებს, მაგრამ თუ გახანგრძლივდა, იყინება. თოვლიანი ზამთრის პირობებში ეყინება ტოტების წვეროები და ფოთლები, თუმცა გაზაფხულზე დაზიანებებს ადვილად მოიშუშებს. გვალვის ამტანია, მაგრამ, წყლის ნაკლებობისას ყვავილობის ხანგრძლივობა მკვეთრად მცირდება. ჰაერის სიმშრალეს კარგად ეგუება, ამიტომ, ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან მცენარეებს შორის, რომლებიც თბილისში ხანგრძლივად ყვავილობენ. ოლეანდრი ცნობილია, როგორც ძლიერ შხამიანი მცენარე. არის ისტორიული ფაქტები, რომ მას იყენებდნენ მოსაწამლად, ან უნებურად იწამლებოდნენ. ასე მაგალითად: ნაპოლეონის ჯარი ეგვიპტეში იმიტომ დამარხცებულა, რომ ოლეანდრი ცეცხლის დასანთებად და

შამფურებად გამოუყენებიათ ჯარისკაცებს. არაბებმა დრო იხელთეს და ადვილად გაუსწორდნენ მოწამლულ დამპყრობლებს.

ოლეანდრის წვენი მართლაც შეიცავს ძლიერმოქმედ ნივთიერებებს (რომლებიც მოქმედებს გულზე და საჭმლის მომნელებელ სისტემაზე). ისინი, დიდი დოზით შიგნით მიღებისას, მძიმე მოწამლას იწვევს, რომელიც, შესაძლებელია, გამოუსწორებელი შედეგით დამთავრდეს. ასეთი მოქმედება ახასიათებს მხოლოდ მის წვენს, და მხოლოდ ლორწოვან გარსზე მოხვედრის შემთხვევაში. ამიტომ, ოლეანდრის მტრობა და მის მიმართ კატეგორიულად უარყოფითი დამოკიდებულება გაუმართლებელია. მხოლოდ მისი წვენის თვალში, ცხვირში და პირში (იგულისხმება კუჭშიც) მოხვედრას უნდა მოვერიდოთ და ბავშვებიც მოვარიდოთ. სხვა მხრივ კი, ზოგადად, მცენარეებს ადამიანებზე თავდასხმა არ ახასიათებთ.

ოლეანდრი მზის მოყვარული მცენარეა, ნახევარჩრდილსაც ეგუება. უყვარს მყუდრო ადგილი, თუმცა ქარსაც აიტანს, თუ ის მეტისმეტად გამყინავი არ არის. ნიადაგის ნაყოფიერების მიმართ სრულიად უპრეტენზიოა. კარგად იზრდება ფხვიერ, მსუბუქ ნიადაგებზე.  ურჩევნია ჰაერის მაღალი ტენიანობა. ზამთრის ყინვისგან დასაცავად, თუ თუ თოვლი ხანგრძლივი არ იცის, შეიძლება მისი შეფუთვა. თოვლიანი ზამთრის გადატანა უჭირს. ვერ იტანს ზედმეტ წყალს.

ოლეანდრი უხვად ყვავის გასული წლის ტოტებზე. ამის გათვალისწინება ფორმირებისას აუცილებელია. შარშანდელი და უფრო ხნიერი ტოტები ისე უნდა გამოვხშიროთ ან გადავჭრათ, რომ ბუჩქს მივცეთ საშუალება, ბევრი ახალი ტოტი განივითაროს, რომელიც გაისად აყვავდება. ამიტომ ფორმირება რეკომენდებულია გადაყვავილებისთანავე.

ოლეანდრს, სხვა დასაფასებელ თვისებებთან ერთად, აქვს ის უნარიც, რომ შეეგუოს ქოთნის პირობებს, ამიტომ აივნებისა და ტერასების გასამშვენებლადაც გამოდგება. ქოთანში ისეთი ხშირი ბუჩქი ვერ განვითარდება, როგორც ღია გუნტში, მაგრამ ზრდა-განვითარება და ყვავილობაც დამაკმაყოფილებელი აქვს.

ოლეანდრი მრავლდება თესლით, რომლის აღება შემოდგომიდან გაზაფხულამდე შეგიძლიათ, ყვავილებიდან განვითარებული ვიწრო და გრძელი კოლოფებიდან. თესავენ გაზაფხულზე. ასევე ადვილად მრავლდება ზაფხულის კალმებით და გაზაფხულზე ბუჩქის დაყოფით. კალმები ადვილად ფესვიანდება წყალშიც და ნებისმიერ დასაფესვიანებელ სუბსტრატშიც.

საპატრიარქოს დეკორატიული მებაღეობის

საზოგადოებრივი კოლეჯის პედაგოგი და სამების მებაღე მაია ქურდაძე